Debitor və kreditor borclar zamanı məzənnə fərqi necə müəyyən edilir?

Satışı davam edən “Vergi Məcəlləsi. Ümumi hissənin izahı” kitabından seçmə

…

İkinci məqam odur ki, vergi ödəyicisinin xarici valyuta ilə bağlı debitor və kreditor borcları, həmçinin pul vəsaitləri hesabat dövrünün sonuna yenidən qiymətləndirilir.

Mİsal 1.  Vergi ödəyicisi 29 noyabr 2019-cu il tarixdə 30 000 türk lirəsi məbləğində malları qarşı tərəfə təqdim edib. Qarşı tərəf vergi ödəyicisinə 2019-cu ildə təqdim edilən mallar üzrə hər hansı vəsait ödəməyib. Vergi ödəyicisi 30 dekabr 2019-cu il tarixinə Mərkəzi Bankın məzənnəsinə uyğun olaraq debitor borclarının yenidən qiymətləndirilməsini həyata keçirəcək. 29 noyabr 2019 və 31 dekabr 2020-ci il tarixdə Mərkəzi Bankın məzənnələri 0,2951 və 0,2858 olduğundan, məzənnə fərqi  279 manat (8 853 manat (30 000 manat x 0,2951) – 8 574 manat (30 000 manat x 0.2858)) təşkil edib. Vergi ödəyicisinin debitor borcu üzrə 279 manat məzənnə fərqi olduğu üçün bu məbləğ zərər kimi nəzərə alınacaq.

Mİsal 2.  Vergi ödəyicisi qeyri-rezident olan şəxsdən 4 dekabr 2019-cu il tarixdə 2 000 avroluq mal alsa da, 2019-cu ildə həmin malın dəyərini ödəyə bilməyib. Vergi ödəyicisi 30 dekabr 2019-cu ildə kredit borclarını yenidən qiymətləndirir. Bu zaman 4 dekabr və 30 dekabr 2019-cu il tarixlərinə Mərkəzi Bankın məzənnələrinin müvafiq olaraq 1,8828 və 1,9035 olduğu nəzərə alınmalıdır. Vergi ödəyicisinin 4 dekabr 2019-cu il yaranan 3765,60 manat (2 000 avro x 1,8828 məzənnə) kredit borcu 30 dekabr 2019-cu il tarixinə 3807 manat (2 000 avro x 1,9035 məzənnə) təşkil edəcək. Göründyü kimi, vergi ödəyicisinin kreditor borclarında 41,40 manat (3807,00 manat – 3765,60 manat) artım olduğu üçün həmin məbləğ zərər kimi nəzərə alınacaq.

Mİsal 3.  20 dekabr 2019-cu il tarixdə vergi ödəyicisinin hesabına 12 000 rubl vəsait daxil olsa da, 2019-cu ildə bank hesabındakı həmin vəsaitdən istifadə etməyib. 20 dekabr 2019-cu il tarixinə Mərkəzi Bankın məzənnəsinə əsasən, bir rubl 0.0273 manat olduğuna görə həmin vəsait 327,60 manat (12 000 rubl x 0,0273 (20 dekabr 2019-cu il tarixinə məzənnə))  təşkil edəcək. 30 dekabr 2019-cu il tarixinə Mərkəzi Bankın məzənnəsinin 0,0274 olmasını nəzərə alsaq, vəsait 328,80 manat (12 000 rubl x 0.0274 (30 dekabr 2019-cu il tarixinə məzənnə)) təşkil edir. Göründyü kimi, bank hesabının xarici valyutada olan pul vəsaitləri üzrə 1,20 manat (328,8 manat – 327,60 manat) müsbət məzənnə fərqi var.

Mks.az saytının növbəti ödənişli tematik Təlimi: “İş vaxtının cəmlənmiş uçotu: A-dan Z-yə”

Azərbaycanda ilk dəfə, bu mövzuda misallarla bütün mümkün variantların izahı!

Tarix: 04 dekabr 2021-ci il, saat 15:00

Təlimin keçirilmə yeri: Caspian Plaza