Qərara əsasən, işçiyə istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə hesablanma əmək müqavilələrinə xitam verilməsi ilə bağlı yaranan münasibətlərə tətbiq edilməlidir.

Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi-nə sorğu ilə müraciət edərək Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası-nın 25-ci maddəsinin I, III, IV və V hissələrinə, 37-ci maddəsinin I və II hissələrinə, 71-ci maddəsinin I, II, V və VI hissələrinə, 149-cu maddəsinin I və III hissələrinə uyğunluğunun yoxlanılmasını xahiş etmişdir.

Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab etmişdir ki, Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsində nəzərdə tutulan “əmək münasibətlərinə xitam verilərkən həmin Məcəllənin 115–117-ci və 118-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın verilməməsi” ilə bağlı müddəa Konstitusiyanın mütənasiblik, bərabərlik və normativ hüquqi aktların haqq-ədalətə əsaslanması prinsiplərini müəyyən edən müvafiq normaları ilə uyğunsuzluq təşkil edir.

Bu səbəbdən də, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu belə qənaətə gəlmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsindəki “bu Məcəllənin 115–117 və 118-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın verilməməsi” müddəası bərabərlik və normativ hüquqi aktların haqq-ədalətə əsaslanması prinsiplərinin tələbləri ilə uzlaşmadığına və ödənişli əmək məzuniyyəti hüququnu qeyri-mütənasib şəkildə məhdudlaşdırdığına görə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası-nın 25-ci maddəsinin I və III hissələrinə, 71-ci maddəsinin II hissəsinə və 149-cu maddəsinin I hissəsinə uyğun deyildir və onun tətbiqi dayandırılmalıdır.

Qərarın hansı tarixdən tətbiq olunmasına gəldikdə isə, sənəddə qeyd edilir ki, məsələ qanunvericilik qaydasında həll edilənədək, Konstitusiyanın 25 və 149-cu maddələrinin tələbləri nəzərə alınmaqla mövcud qeyri-bərabərliyin aradan qaldırılması məqsədilə əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işçiyə bütün iş illəri üzrə istifadə etmədiyi Əmək Məcəlləsinin 115–117 və 118-1-ci maddələrində göstərilən əlavə məzuniyyətlərinə görə, istifadə olunmamış əsas əmək məzuniyyəti üçün müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə hesablanan kompensasiyanın verilməsi təmin edilməlidir.

Bu səbəbdən də, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun bu Qərarı qüvvəyə mindiyi tarixdən sonra əmək müqavilələrinə xitam verilməsi ilə bağlı yaranan münasibətlərə, habelə hazırda məhkəmələrin icraatında olan müvafiq işlərə şamil edilir.

Beləliklə, 18 fevral 2026-cı il tarixdən etibarən işçilərin əmək müqaviləsinə xitam verilərkən kompensasiya yalnız əsas məzuniyyətə görə deyil, həm də əlavə məzuniyyətlər nəzərə alınmaqla hesablanmalıdır.

Qeyd edək ki, növbəti həftədən satışda olacaq “Əmək Məcəlləsi 2026 (son dəyişikliklərin izahı)” kitabında Əmək Məcəlləsində edilən son dəyişikliklərlə yanaşı, Nazirlər Kabinetinin əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətlərlə bağlı yeni qaydaları, eləcə də Konstitusiya Məhkəməsinin istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiyanın hesablanmasına dair qərarı haqqında geniş məlumat veriləcək. Kitabı əldə etmək üçün 050-368-12-72 (WhatsApp aktivdir) nömrəsi və ya mksacademy2022@gmail.com elektron poçt ünvanı ilə əlaqə saxlamaq mümkündür.

Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə hesablanan kompensasiya haqqında qərarının tam mətni təqdim edirik:

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI ADINDAN

Azərbaycan Respublikası

Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun

Q Ə R A R I

Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin I və III hissələrinə, 71-ci maddəsinin II hissəsinə, 149-cu maddəsinin I və III hissələrinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair

18 fevral 2026-cı il                                                                                   Bakı şəhəri

Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu Fərhad Abdullayev (sədr), Humay Əfəndiyeva, Rauf Quliyev, Otari Qvaladze, Fikrət Məmmədov, İsa Nəcəfov (məruzəçi-hakim), Rəşid Rzayev, Fərhad Tutayuk və Xanlar Vəliyevdən ibarət tərkibdə,

məhkəmə katibi Fəraid Əliyevin iştirakı ilə,

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 130-cu maddəsinin VII hissəsinə, “Konstitusiya Məhkəməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 27.2 və 32-ci maddələrinə və Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Daxili Nizamnaməsinin 39-cu maddəsinə müvafiq olaraq, konstitusiya məhkəmə icraatının yazılı prosedur qaydasında keçirilən məhkəmə iclasında Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin (ombudsmanın) sorğusu əsasında Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin I və III hissələrinə, 71-ci maddəsinin II hissəsinə, 149-cu maddəsinin I və III hissələrinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair konstitusiya işinə baxdı.

İş üzrə hakim İ.Nəcəfovun məruzəsini,  Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin (ombudsmanın) sorğusunu və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Aparatının mülahizəsini, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi, Hüquqi Ekspertiza və Qanunvericilik Təşəbbüsləri Mərkəzi, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyası tərəfindən təqdim edilən mütəxəssis mülahizələrini, ekspert Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin Əmək və ekologiya hüququ kafedrasının müdiri, hüquq elmləri doktoru, professor A.Qasımovun rəyini və iş materiallarını araşdırıb müzakirə edərək, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu

MÜƏYYƏN  ETDİ:

Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə (bundan sonra – Konstitusiya Məhkəməsi) sorğu ilə müraciət edərək Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin (bundan sonra – Əmək Məcəlləsi) 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının (bundan sonra – Konstitusiya) 25-ci maddəsinin I, III, IV və V hissələrinə, 37-ci maddəsinin I və II hissələrinə, 71-ci maddəsinin I, II, V və VI hissələrinə, 149-cu maddəsinin I və III hissələrinə uyğunluğunun yoxlanılmasını xahiş etmişdir.

Sorğuda qeyd olunmuşdur ki, Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin səbəbindən və əsasından asılı olmayaraq işçiyə işdən çıxan günədək hər hansı şərt və ya məhdudiyyət qoyulmadan istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə pul əvəzi ödənilməlidir. Həmin maddənin 3-cü hissəsinin tələbinə görə isə əmək münasibətlərinə xitam verilərkən bu Məcəllənin 115 və 116-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə, təhsil və yaradıcılıq məzuniyyətlərinə, habelə sosial məzuniyyətlərə görə pul əvəzi verilmir.

Sorğu verənin qənaətinə görə, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işçilərin işləməklə əldə etdiyi Əmək Məcəlləsinin 115 və 116-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş əmək şəraitinə, əmək funksiyasının xarakterlərinə və əmək stajına görə əlavə məzuniyyətlər üçün pul əvəzinin verilməsinin Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsi ilə məhdudlaşdırılması Konstitusiyanın bərabərlik hüququna və normativ hüquqi aktların hüquqa və haqq-ədalətə əsaslanmalı olmasına dair tələblərinə uyğun olmamaqla, Əsas Qanunun 37-ci maddəsi ilə təminat verilən istirahət hüququnun pozulmasına gətirib çıxarır.

Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu sorğuda göstərilən məsələnin həlli ilə əlaqədar istirahət və əmək məzuniyyəti hüquqlarının mahiyyət və məqsədinin, məzuniyyətə görə pul əvəzinin (kompensasiyanın) təyinatının, əsas və əlavə əmək məzuniyyətini tənzimləyən bir sıra qanunvericilik normalarının təhlil olunmasını vacib hesab edir.

Konstitusiyanın 37-ci maddəsinə əsasən hər kəsin istirahət hüququ vardır. Əmək müqaviləsi ilə işləyənlərə qanunla müəyyən edilmiş, lakin gündə 8 saatdan artıq olmayan iş günü, istirahət və bayram günləri, ildə azı bir dəfə 21 təqvim günündən az olmayan ödənişli məzuniyyət verilməsi təmin edilir.

İstirahət hüququ ədalətli əmək münasibətlərinin formalaşmasının təmin olunmasına yönəlməklə bu hüququn tərkib hissəsi olan ödənişli məzuniyyətlə bağlı normalar Əsas Qanunla yanaşı, bir sıra beynəlxalq hüquqi aktlarda – Ümumdünya İnsan hüquqları Bəyannaməsinin  24-cü maddəsində, “İqtisadi, sosial və mədəni hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt”ın 7-ci maddəsində, Beynəlxalq Əmək Təşkilatının “Ödənişli məzuniyyətlər haqqında” 132 nömrəli Konvensiyasının 3-cü maddəsində, eləcə də Avropa Sosial Xartiyasında öz əksini tapmışdır.

Qeyd olunmalıdır ki, ödənişli məzuniyyət işçinin orta əmək haqqı saxlanılmaq şərtilə müəyyən müddət ərzində əmək funksiyalarının icrasından azad edilərək istirahət etməsinə şəraitin yaradılmasında ifadə olunan sosial hüquqdur. Bu hüquq işçinin fiziki və psixoloji sağlamlığının qorunmasına, əmək qabiliyyətinin bərpasına və insan ləyaqətinə uyğun həyat şəraitinin təmininə xidmət edir.

Ödənişli əmək məzuniyyəti hüququnun həyata keçirilməsinin qayda və şərtləri isə Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Belə ki, həmin Məcəllə ilə əmək məzuniyyəti işçilərin məzuniyyət növlərindən biri kimi müəyyən edilmiş və göstərilmişdir ki, bu, işçinin normal istirahəti, əmək qabiliyyətinin bərpası, sağlamlığının mühafizəsi və möhkəmləndirilməsi üçün işdən ayrılmaqla öz mülahizəsi ilə istifadə etdiyi, müddəti bu Məcəllədə nəzərdə tutulandan az olmayan istirahət vaxtıdır (Əmək Məcəlləsinin 113-cü maddəsinin 1-ci hissəsi).

Həmçinin qanunvericiliklə işçilərin məzuniyyət hüququnun təminatı kimi əmək məzuniyyətinin əsas və əlavə məzuniyyətlərdən ibarət olduğu göstərilmişdir (Əmək Məcəlləsinin 112-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin a bəndi).

Əsas əmək məzuniyyəti işçinin əmək müqaviləsində göstərilmiş peşəsi (vəzifəsi) üzrə müəyyən olunan və minimum müddətləri Əmək Məcəlləsinin 114-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələrində nəzərdə tutulan (müvafiq olaraq 21 və ya 30 təqvim günündən az olmayan) məzuniyyətdir. Yəni bu, əmək məzuniyyətinin elə bir hissəsidir ki, xüsusi əmək şəraiti, işin xarakteri və bu kimi digər hallar nəzərə alınmadan əmək münasibətlərinin subyekti olan hər bir işçinin istirahət edə bilməsi üçün zəruri olan minimal müddəti ifadə edir.   

Bununla yanaşı, ədalət, bərabərlik kimi konstitusion prinsiplərdən, eləcə də sosial dövlət yanaşmasından irəli gələrək qanunvericilikdə bir qrup şəxslər üçün əmək məzuniyyətinin daha uzun müddətləri, eləcə də əlavə məzuniyyət hüququ tanınmışdır. Belə ki, hazırda Əmək Məcəlləsi ilə müəyyən edilən əlavə məzuniyyətlərə aşağıdakılar aiddir:

• əmək şəraitinə və əmək funksiyasının xüsusiyyətlərinə görə əlavə məzuniyyət (115-ci maddə);
• əmək stajına görə əlavə məzuniyyət (116-cı maddə);
• uşaqlı qadınların əlavə məzuniyyəti (117-ci maddə);
• Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində işləyən mütəxəssislərin əlavə məzuniyyəti (118-1-ci maddə).

Əmək Məcəlləsinin 115-ci maddəsinə görə yeraltı işlərdə çalışan, əmək şəraiti zərərli və ağır, habelə əmək funksiyası yüksək həssaslıq, həyəcan, zehni və fiziki gərginliklə bağlı olan işçilərə əməyin şəraitinə və əmək funksiyasının xüsusiyyətlərinə görə əlavə məzuniyyətlər verilir. Belə əlavə məzuniyyətin müddəti 6 təqvim günündən az olmamalıdır. Əmək şəraitinə və əmək funksiyasının xarakterinə görə əlavə məzuniyyət hüququ verən, zərərli və ağır istehsalatların, peşə və vəzifələrin siyahısı əlavə məzuniyyətlərin müddəti göstərilməklə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.  

Əmək şəraitinin zərərli və ağır olması, habelə əmək funksiyasının zehni və fiziki gərginlik tələb etməsi işçilərin səhhətinə təsir göstərən neqativ amillərin intensivliyinin artmasına səbəb olur ki, bu da onların fiziki və psixoloji sağlamlığının bərpası üçün digərləri ilə müqayisədə daha uzun istirahət müddətinin verilməsini obyektiv surətdə şərtləndirir. Bu hallarda əlavə məzuniyyətlə bağlı müddəaların qanunvericilikdə öz əksini tapması belə işlərdə çalışmağın işçinin sağlamlığı üçün yaratdığı mənfi təsirlərin aradan qaldırılmasına, peşə xəstəliklərinin, əmək qabiliyyətinin vaxtından əvvəl itirilməsi risklərinin qarşısının alınmasına, bununla da hər kəsin təhlükəsiz və sağlam şəraitdə işləmək hüququnun təmin olunmasına xidmət edir. Oxşar hüquqi mövqe Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 115-ci maddəsinin birinci hissəsinin, 116-cı maddəsinin birinci hissəsinin və 136-cı maddəsinin ikinci hissəsinin şərh edilməsinə dair” 2003-cü il 17 iyun tarixli Qərarında da ifadə olunmuşdur.

Əmək stajına görə əlavə məzuniyyətlə bağlı qeyd olunmalıdır ki, işçilərə beş ildən on ilədək əmək stajı olduqda 2, on ildən on beş ilədək əmək stajı olduqda 4, on beş ildən çox əmək stajı olduqda 6 təqvim günü müddətində əlavə məzuniyyət verilir (Əmək Məcəlləsinin 116-cı maddəsinin 1-ci hissəsi). Belə ki, əmək fəaliyyətinə yeni başlayanlardan fərqli olaraq uzun illər ərzində işləyən şəxslərdə peşə yorğunluğunun yaranması, fiziki və psixoloji dözümlülüyün azalması kimi amillər baş verir ki, bu baxımdan onlara verilən əlavə məzuniyyət müddəti əmək qabiliyyətinin qorunmasına yönəlmiş sosial-hüquqi tədbir kimi çıxış edir. 

Əmək Məcəlləsinin 117-ci maddəsində uşaqlı qadınların, uşaqlarını təkbaşına böyüdən ataların, həmçinin uşaqları övladlığa götürmüş şəxslərin əlavə məzuniyyət hüququ ilə bağlı müddəalar öz əksini tapmışdır.

Həmin Məcəllənin 118-1-ci maddəsində isə Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində işləyən mütəxəssislər üçün bu Məcəllənin 21-1-ci maddəsi nəzərə alınmaqla əsas və əlavə məzuniyyətlərin müddətindən asılı olmayaraq 5 təqvim günü müddətində əlavə məzuniyyət müəyyən olunmuşdur.

Qeyd edilməsi zəruridir ki, Konstitusiyada ən azı 21 təqvim günü ödənişli məzuniyyət hüququnun təsbit olunması bu hüququn yalnız həmin hədd çərçivəsində konstitusion müdafiə olunması kimi başa düşülməməlidir. Konstitusiya ödənişli məzuniyyət hüququnun minimum həddini bəyan etməklə belə təminatın qanunvericiliklə artırılmasını nəinki istisna etmir, əksinə, bu təminatların gücləndirilməsi məhz konstitusion prinsiplərlə şərtlənir.

Qanunla işçilərə verilən əlavə məzuniyyət günlərinin məqsəd və təyinatı nəzərə alınmaqla göstərilməlidir ki, bu hüququn verilməsi də bilavasitə Konstitusiyadan irəli gələn sosial ədalət və bərabərlik prinsiplərinə əsaslanır. Belə ki, əlavə məzuniyyət institutunun tətbiqi işçilər arasında bərabərliyin formal xarakter daşımamasına, ağır və ya riskli şəraitdə çalışan şəxslərin faktiki vəziyyətindəki fərqlər nəzərə alınmaqla onların mənafelərinin ədalətli və balanslı şəkildə qorunmasına yönəlmişdir.

Həmçinin təhsil, yaradıcılıq, sosial məzuniyyət kimi məzuniyyətin digər növlərindən fərqli olaraq Əmək Məcəlləsinin 115 və 116-cı maddələrində göstərilən əlavə məzuniyyətlər işçilərə əməklə əlaqəsi olmayan əsaslara görə deyil, birbaşa onun əmək fəaliyyətinin müddəti və xarakteri ilə bağlı verilir və bu hüquq işçi tərəfindən əmək funksiyalarının icra edilməsi nəticəsində qazanılır. Bu baxımdan, həmin hüquqlar qanunverici tərəfindən onlara tanınan xüsusi üstünlük kimi deyil, əməyin xüsusiyyətindən irəli gələrək verilən haqq kimi qiymətləndirilməlidir.

14 yaşınadək iki və daha çox uşağı olan analara, uşaqlarını təkbaşına böyüdən atalara, həmçinin uşaqları övladlığa götürmüş şəxslərə əlavə məzuniyyət günlərinin verilməsi onların əmək funksiyalarından əlavə uşaqların tərbiyəsi və təhsili ilə bağlı vəzifələrinin mövcudluğu nəzərə alınmaqla sağlamlıqlarının bərpasına və valideynlik funksiyalarının lazımi səviyyədə yerinə yetirilməsinə şərait yaratmaq məqsədi daşıyır. Belə yanaşma, həmçinin ailənin dövlətin xüsusi himayəsində olması, analıq, atalıq, uşaqlığın qanunla mühafizə edilməsi kimi konstitusion normaların realizəsinin təzahürü kimi çıxış edir.

Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində işləyən mütəxəssislər üçün əlavə əmək məzuniyyətinin nəzərdə tutulması isə belə mütəxəssislərin müvafiq ərazilərdə işləməyə stimullaşdırılmasına xidmət etməklə yanaşı, həmin ərazilərdə infrastrukturun tam bərpa olunmaması, xüsusi əmək şəraitinin (məişət, sosial və s.) mövcudluğu kimi amillərdən irəli gəlir.

Odur ki, Əmək Məcəlləsinin 115–117 və 118-1-ci maddələrində müəyyən edilən məzuniyyət hüquqları formasından (əlavə kimi müəyyən olunmasından) asılı olmayaraq əmək məzuniyyətinin tərkib hissəsini təşkil etdiyi, konstitusion prinsiplərə əsaslandığı və Konstitusiyanın 37-ci maddəsi ilə təsbit edilən istirahət hüququnun təminatına yönəldiyi üçün həmin hüquqların məhdudlaşdırılması da məhz Konstitusiyanın tələbləri çərçivəsində həyata keçirilə bilər.

Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 116-cı maddəsinin ikinci hissəsinə dair” 2000-ci il 29 noyabr tarixli Qərarında da əlavə məzuniyyət hüququna əmək məzuniyyətinin tərkib hissəsi kimi yanaşmış, həmin hüququn icra mexanizminə münasibətdə bərabərlik hüququnun pozulmasının yolverilməz olduğunu qeyd etmişdir.

İstifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiyanın ödənilməsi məsələsinə dair qeyd olunmalıdır ki, belə ödəniş əmək məzuniyyətini əvəz edən alternativ hüquqi mexanizm kimi müəyyənləşdirilməmişdir. Çünki əmək məzuniyyətinin hüquqi təbiəti, ilk növbədə, onun faktiki istifadə olunmasını tələb edir. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 110-cu maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən işçilərin bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş məzuniyyət hüququ və ondan istifadə qaydaları məhdudlaşdırıla bilməz. Həmin Məcəlləyə uyğun olaraq işəgötürən tərəfindən işçiyə əmək məzuniyyətinin verilməməsi qadağandır. İşəgötürənin yazılı xəbərdarlığından sonra işçi əmək məzuniyyətinin növbəlilik cədvəlinə və əmək məzuniyyətinin başqa vaxta keçirilməsi şərtləri və qaydasına riayət etməyərək əmək məzuniyyətindən istifadə etmək (tam, yaxud bir hissəsindən) üçün işəgötürənə ərizə ilə müraciət etmədiyi halda işçi işəgötürənin əmri ilə müvafiq iş ilinin əmək məzuniyyətinə göndərilir (Əmək Məcəlləsinin 135-ci maddəsinin 1-ci hissəsi və 138-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi).

Həmçinin Beynəlxalq Əmək Təşkilatının “Ödənişli məzuniyyətlər haqqında” 132 nömrəli Konvensiyasının 12-ci maddəsində göstərilmişdir ki, bu Konvensiyanın 3-cü maddəsinin 3-cü hissəsi ilə müəyyən olunmuş minimum illik məzuniyyət hüququndan imtina və ya bu məzuniyyətin kompensasiya edilməsi qarşılığında və ya milli şərtlərə əsasən hər hansı digər şəkildə istifadə edilməməsi barədə razılaşmalar etibarsızdır, hüquqi qüvvəsi yoxdur və qadağandır.

Odur ki, əmək məzuniyyətinin məqsədi və təyinatı (işçinin faktiki istirahətini təmin etmək) nəzərə alındıqda, kompensasiya işəgötürən tərəfindən əmək məzuniyyətinin verilməsindən imtina olunması, yaxud işçiyə məxsus məzuniyyətlərin tamamilə və ya qismən yığılması və işdən azad edilərkən onların kompensasiya ilə əvəzlənməsi barədə tərəflərin razılaşması üçün hüquqi əsas kimi qiymətləndirilə bilməz. Əks yanaşma, əmək məzuniyyətinin hüquqi mahiyyətinə və sosial təyinatına uyğun gəlməməklə, bu hüququn formal xarakter daşıması ilə nəticələnərdi.

Bununla yanaşı nəzərə alınmalıdır ki, əmək müqaviləsinə xitam verilənədək müəyyən səbəblərdən işçi tərəfindən əmək məzuniyyəti müddətinin tam və ya qismən istifadə olunmaması istisna edilmir. Bu hallarda isə kompensasiya əmək məzuniyyətini əvəz edən deyil, işçinin həmin hüququ reallaşdıra bilməməsi nəticəsində yarana biləcək mənfi nəticələrin (əmək qabiliyyətinin azalmasının, iş-istirahət balansının təmin edilməsi imkanlarından məhrum qalmasının və s.) aradan qaldırılmasına xidmət edən (kompensasiya edən) xüsusi mexanizm kimi çıxış edir.

Bu mexanizm Əmək Məcəlləsində öz əksini taparaq, həmin Məcəllənin 143-cü maddəsində göstərilmişdir ki, müvafiq iş ilinin (illərinin) məzuniyyətindən istifadə etməmiş işçi ilə, bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “a” və “ç” bəndlərində nəzərdə tutulmuş əsaslarla işdən çıxarılma halları istisna olmaqla, qalan hallarda əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işçinin arzusu ilə həmin iş ili (illəri) üçün ona məzuniyyət verilir və işdənçıxma tarixi məzuniyyətin son günü hesab edilir. İşçi bu maddədə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada məzuniyyətdən istifadə etmək istəmədikdə ona bu Məcəllənin 144-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada və şərtlərlə istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya ödənilir.

Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə görə əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin səbəbindən və əsasından asılı olmayaraq işçiyə işdən çıxan günədək hər hansı şərt və ya məhdudiyyət qoyulmadan istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə kompensasiya ödənilməlidir. Əmək münasibətlərinə xitam verilərkən bu Məcəllənin 115 və 116-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə, təhsil və yaradıcılıq məzuniyyətlərinə, habelə sosial məzuniyyətlərə görə pul əvəzi verilmir (144-cü maddənin 3-cü hissəsi). Həmçinin Azərbaycan Respublikasının 2025-ci il 30 dekabr tarixli Qanunu ilə Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsinə dəyişikliklər edilmiş və yeni redaksiyada göstərilmişdir ki, əmək münasibətlərinə xitam verilərkən bu Məcəllənin 115–117-ci və 118-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə, təhsil və yaradıcılıq məzuniyyətlərinə, habelə sosial məzuniyyətlərə görə kompensasiya verilmir.

Sadalanan maddələrdən göründüyü kimi, işçiyə istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə kompensasiya ödənilməli olması öz əksini tapsa da, qanunvericiliklə müəyyən olunmuş əsaslara görə qazanılmış əlavə məzuniyyət günləri ilə bağlı belə kompensasiyanın ödənilməsinə birbaşa məhdudiyyət qoyulmuşdur.

Qeyd olunmalıdır ki, Konstitusiya və beynəlxalq-hüquqi aktlarda təsbit olunmuş istirahət hüququnun vacibliyinə baxmayaraq, o, mütləq deyil və bu hüququn həyata keçirilməsi mexanizmləri ilə bağlı müəyyən məhdudiyyətlər nəzərdə tutula bilər. Lakin bu məsələdə qanunvericinin mülahizə sərbəstliyi hədsiz olmamaqla, belə məhdudiyyətlər yuxarıda da qeyd olunduğu kimi konstitusion tələblər və prinsiplər çərçivəsində tətbiq edilə bilər.

Belə ki, Konstitusiyanın 71-ci maddəsinin II hissəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqları bu Konstitusiyada və qanunlarda müəyyən edilmiş əsaslarla, habelə digərlərinin hüquq və azadlıqları ilə məhdudlaşır. Hüquq və azadlıqların məhdudlaşdırılması dövlət tərəfindən gözlənilən nəticəyə mütənasib olmalıdır.

 “Azərbaycan Respublikasında insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununun 3.3 və 3.4-cü maddələrinə görə insan hüquqlarına və azadlıqlarına qoyulan məhdudiyyətlər həmin hüquqların və azadlıqların mahiyyətini dəyişməməli, Konstitusiyada və bu Konstitusiya Qanununda nəzərdə tutulan qanuni məqsədə yönəlməli və həmin məqsədə mütənasib olmalıdır.

Həmçinin “Normativ hüquqi aktlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Qanununun 8-ci maddəsi ilə mütənasiblik, insanların hüquq və azadlıqlarının, onların qanuni maraqlarının müdafiəsi və sosial ədalət normayaratma fəaliyyətinin əsas prinsipləri sırasında müəyyən olunmuşdur.

Qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələbləri baxımından Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi vacib hesab edir ki, hər kəsin Əsas Qanunla bəyan olunan istirahət, o cümlədən əmək məzuniyyəti hüququndan istifadənin qayda və şərtləri ilə bağlı tənzimetməyə dair qanunvericinin müəyyən etdiyi məhdudiyyət yalnız o halda əsaslandırılmış və yolverilən hesab edilə bilər ki, bu məhdudiyyət legitim məqsədlərə nail olmaq üçün tətbiq edilsin, onun əsas mahiyyətinə toxunmayaraq məzmununun itirilməsinə gətirib çıxarmasın və mütənasiblik prinsipinin tələblərinə cavab vermiş olsun.

Konstitusiyanın Preambulasında əksini tapan qanunun aliliyinin tərkib hissəsi kimi mütənasiblik prinsipi hüququn məhdudlaşdırılma dərəcəsinin yalnız qanuni məqsəd üçün zəruri və ağlabatan həddə olmasını tələb edir. Bu təməl prinsip məhdudlaşdırmanın tətbiqi zamanı dövlətin və ya cəmiyyətin ümumi maraqları ilə fərdin konstitusiya hüquqlarının müdafiəsi arasında ədalətli tarazlığa nail olunmasını şərtləndirdiyindən, belə tarazlığın qorunmaması və ya şəxsin həddən artıq məhrumiyyətə məruz qalması mütənasibliyin pozulması ilə nəticələnə bilər.

Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, əldə etdiyi əlavə məzuniyyət günlərini hər hansı səbəbdən, o cümlədən işəgötürəndən asılı olan hallara görə istifadə edə bilməyən işçinin bu halın nəticələrini aradan qaldırmağa xidmət edən kompensasiya hüququndan da istisnasız şəkildə məhrum olunması, nəticə etibarilə həmin hüququn həqiqi mahiyyətini itirərək formal xarakter daşımasına gətirib çıxarır. Bu səbəbdən şəxsin əmək məzuniyyəti hüququnun realizəsi ilə bağlı müəyyən edilmiş belə məhdudiyyət mütənasiblik prinsipinin tələblərinə uyğun gəlmir.

Bərabərlik hüququ ilə bağlı qeyd olunmalıdır ki, Konstitusiyanın 25-ci maddəsinin I və III hissələrinin tələblərinə görə hamı qanun və məhkəmə qarşısında bərabərdir. Dövlət irqindən, etnik mənsubiyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir. İnsan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını irqi, etnik, dini, dil, cinsi, mənşəyi, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır.

Əmək Məcəlləsinin 16-cı maddəsinin 1-ci hissəsinə uyğun olaraq əmək münasibətlərində işçinin işgüzar keyfiyyətləri, peşəkarlıq səriştəsi, əməyinin nəticələri ilə bağlı olmayan digər amillərə görə işçilər arasında hər hansı ayrı-seçkiliyə yol verilməsi, həmin amillər zəminində bilavasitə və ya dolayısı ilə imtiyazların və güzəştlərin müəyyən edilməsi, habelə hüquqlarının məhdudlaşdırılması qəti qadağandır.

Qeyd edilməsi zəruridir ki, bərabərlik prinsipi eyni və ya oxşar vəziyyətdə olan şəxslərə münasibətdə eyni rəftarın göstərilməsini, yəni bir qrup daxilində hüquq və vəzifələrin bütün üzvlər üçün eyni olmasını tələb edir. Bu baxımdan oxşar vəziyyətdə olan fərdlərə münasibətdə fərqli rəftar göstərilməsi bərabərlik hüququnun pozulmasına səbəb ola bilər. Bununla belə, qanunverici tərəfindən ayrı-ayrı kateqoriyalı subyektlərə güzəştlərin və imtiyazların tətbiq edilməsi istisna edilmir. Belə tənzimetmə o zaman bərabərlik hüququna zidd və ayrı-seçkilik xarakteri daşıyan rəftar kimi qiymətləndirilə bilər ki, bu cür rəftarın obyektiv və ağlabatan əsası, yaxud tətbiq edilən vasitələrlə qarşıya qoyulan qanuni məqsəd arasında ağlabatan mütənasiblik olmasın. Oxşar hüquqi mövqe Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 71.1-ci maddəsinin şərh edilməsi haqqında” 2010-cu il 13 dekabr tarixli və O.Gərəkməzlinin şikayəti üzrə 2014-cü il 25 fevral tarixli Qərarlarında da ifadə olunmuşdur.

Beləliklə, bərabərlik prinsipi oxşar vəziyyətdə olan şəxslərin hüquqlarının legitim məqsəd, eləcə də obyektiv və ağlabatan izah olmadan fərqləndirilməsini qadağan edir.

Göstərilənlərə əsasən Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, mübahisələndirilən normanın Konstitusiyanın 25-ci maddəsinə uyğun olub-olmamasının müəyyənləşdirilməsi üçün hansı şəxslərin bərabər və ya müəyyən meyarlara görə oxşar vəziyyətdə olmaları, həmin normanın bu cür şəxslərə dair bərabər və ya fərqli rəftarı nəzərdə tutub-tutmadığı və belə rəftar üçün obyektiv və ağlabatan əsasın mövcudluğu aydınlaşdırılmalıdır.

Bu baxımdan qeyd edilməlidir ki, Əmək Məcəlləsinin 135-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən işçi müvafiq iş ilində əmək məzuniyyətindən istənilən səbəbdən istifadə etmədikdə ona həmin iş ili (iş illəri) üçün istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə müəyyən olunmuş qaydada və məbləğdə kompensasiya ödənilir. Yəni bu normaya görə müvafiq iş ilində əmək məzuniyyətindən istifadə edə bilməyən işçiyə hər hansı fərq qoyulmadan həm əsas, həm də əlavə məzuniyyətlə əlaqədar kompensasiya almaq imkanı tanınır.

Göründüyü kimi istər Əmək Məcəlləsinin 135-ci maddəsinin 2-ci, istərsə də 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsində göstərilən şəxslər oxşar vəziyyətdə olmaqla, müvafiq hüququ, yəni kompensasiya almaq hüququnu iki əsas meyara görə əldə edirlər:

• əmək məzuniyyəti hüququna malik olma;
• həmin hüquqdan hər hansı səbəbdən istifadə edə bilməmə.

Bu iki qrup arasında yeganə fərq birinci qrup işçilərin əmək münasibətlərini davam etdirməsi, digər qrupa aid şəxslərin isə əmək müqaviləsinə xitam verilməsidir. Lakin bu xüsusiyyət işçilərə münasibətdə fərqli rəftarın göstərilməsi, yəni birinci halda istifadə edilməmiş həm əsas, həm əlavə məzuniyyətə görə, ikinci halda isə yalnız əsas məzuniyyətə kompensasiyanın verilməsi ilə bağlı tənzimləmə aparılması üçün obyektiv və ağlabatan əsas kimi qiymətləndirilə bilməz.

Digər tərəfdən nəzərə alınmalıdır ki, əmək müqaviləsinə xitam verilən işçilərə münasibətdə də qanunvericilik fərqli qaydalar müəyyən etmişdir. Belə ki, yuxarıda da qeyd olunduğu kimi, Əmək Məcəlləsinin 143-cü maddəsinə görə müvafiq iş ilinin (illərinin) məzuniyyətindən istifadə etməmiş işçi ilə əmək müqaviləsinə xitam verildikdə (həmin Məcəllənin 70-ci maddəsinin “a” və “ç” bəndlərində nəzərdə tutulmuş əsaslarla işdən çıxarılma halları istisna olmaqla)  işçinin arzusu ilə həmin iş ili (illəri) üçün ona məzuniyyət verilir və bu halda işdənçıxma tarixi məzuniyyətin son günü hesab edilir. Yəni əmək müqaviləsinə xitam veriləcəyinə və artıq həmin müəssisədə fəaliyyət göstərməyəcəyinə baxmayaraq işçinin istəyi ilə ona həm əsas, həm də əlavə məzuniyyət günləri verilərək həmin dövrlər üçün müvafiq ödənişlər həyata keçirilir.

Bu halda əmək müqaviləsini istifadə edilməmiş məzuniyyət (eləcə də əlavə məzuniyyət) günləri qədər uzatmaq arzusunda olan işçi faktiki olaraq həmin günlərə görə ödəniş ala bildiyi halda, bu hüquqdan istifadə etmək arzusunda olmayan, hətta bəzi hallarda özündən asılı olmayan səbəblərə görə istifadə edə bilməyən işçi isə əlavə məzuniyyətə görə kompensasiya almaq hüququnu tamamilə itirir ki, bu da oxşar vəziyyətdə olan işçilərin hüquqlarının obyektiv və ağlabatan izah olmadan fərqləndirilməsinə gətirib çıxarır.

O da qeyd olunmalıdır ki, Konstitusiyanın 149-cu maddəsinin I hissəsi ilə normativ hüquqi aktların hüquqa və haqq-ədalətə (bərabər mənafelərə bərabər münasibətə) əsaslanmalı olması bəyan edilmişdir. Bu konstitusion norma hər bir qanunun və onun müddəalarının, eləcə də Əmək Məcəlləsinin müvafiq normalarının haqq-ədalətə uyğunluğunun, yəni bərabər mənafelərə sahib şəxslərə bərabər münasibət göstərilməsinə əsaslanan hüquqi tənzimetmənin vacibliyini müəyyən edir.

Bu tələb Əmək Məcəlləsinin 2-ci maddəsinin 3-cü hissəsində də öz əksini tapmışdır. Əmək münasibətlərində tərəflərin mənafelərinin haqq-ədalətlə və qanunun aliliyinin təmin olunması ilə qorunması həmin Məcəllənin əsas prinsipi kimi müəyyənləşdirilmişdir.

Qeyd olunanlara əsasən Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, əmək münasibətləri davam edən işçilərlə bu münasibətlərinə xitam verilmiş işçilər arasında qeyri-bərabərlik yaradan və haqq-ədalət prinsipinə uyğun olmayan belə hüquqi vəziyyət Konstitusiyanın 25-ci maddəsinin I və III hissələrinin və 149-cu maddəsinin I hissəsinin tələbləri ilə ziddiyyət təşkil edir.

Əmək məzuniyyətinin əsas və əlavə kimi hissələrinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı analoji tənzimləmənin mövcud olduğu Rusiya Federasiyası (Əmək Məcəlləsinin 127-ci maddəsinin 1-ci hissəsi), Qazaxıstan (Əmək Məcəlləsinin 96-cı maddəsinin 2-ci hissəsi), Özbəkistan (Əmək Məcəlləsinin 234-cü maddəsi) kimi bir sıra ölkələrin qanunvericiliyinin təhlili də göstərir ki, bu məsələdə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyindən fərqli yanaşma mövcuddur və işçi ilə əmək müqaviləsinə xitam verilərkən hər hansı məhdudiyyət qoyulmadan ona istifadə etmədiyi bütün əmək məzuniyyətlərinə görə kompensasiyanın ödənilməsi nəzərdə tutulur.

Yuxarıda göstərilənlərə əsasən Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsində nəzərdə tutulan “əmək münasibətlərinə xitam verilərkən həmin Məcəllənin 115–117-ci və 118-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın verilməməsi” ilə bağlı müddəa Konstitusiyanın mütənasiblik, bərabərlik və normativ hüquqi aktların haqq-ədalətə əsaslanmasına dair prinsipləri müəyyən edən müvafiq normaları ilə uyğunsuzluq təşkil edir.

Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2-ci hissəsi ilə bağlı onu  da qeyd etməliyik ki, bu maddə əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işçilərin istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətinə görə kompensasiyanın verilməsini nəzərdə tutduğundan, həmin müddəanın qüvvədən düşmüş hesab edilməsi işçilərin əsas məzuniyyətə görə də kompensasiya almaq imkanından məhrum olmasına və hüquqlarının pozulmasına gətirib çıxarmış olardı.

Bununla yanaşı nəzərə alınmalıdır ki, “Konstitusiya Məhkəməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 63 və 66-cı maddələrinin tələblərinə əsasən Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsinin müvafiq müddəasının Konstitusiyaya uyğun olmaması ilə bağlı qənaətini əks etdirən qərarı məcburi hüquqi qüvvəyə malik olmaqla həmin müddəanın tətbiqini istisna edir. Bu baxımdan normativ qeyri-müəyyənliyin yaranmaması məqsədilə Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələrinə qanunverici tərəfindən müvafiq dəyişikliklərin (2-ci hissənin tələblərinin Əmək Məcəlləsinin 115-117 və 118-1-ci maddələrində göstərilən əsaslara görə əlavə məzuniyyət hüququ olan işçilərə də şamil olunması ilə bağlı) edilməsinə zərurət yaranır.

Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu onu da qeyd edir ki, hazırkı Qərarın təcrübədə əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olacağı nəzərə alınaraq və əmək hüquq münasibətlərinin sabitliyinin təmin olunması məqsədilə bu Qərar artıq bitmiş hüquq münasibətlərinə deyil, qüvvəyə minməsindən sonra əmək müqavilələrinə xitam verilməsi ilə bağlı yaranan münasibətlərə, habelə hazırda məhkəmələrin icraatında olan işlərə şamil olunmalıdır.

Göstərilənlərə əsasən Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu aşağıdakı nəticələrə gəlir:

- Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsindəki “bu Məcəllənin 115–117 və 118-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın verilməməsi” müddəası bərabərlik və normativ hüquqi aktların haqq-ədalətə əsaslanması prinsiplərinin tələbləri ilə uyğunsuzluq təşkil etdiyinə və ödənişli əmək məzuniyyəti hüququnu qeyri-mütənasib şəkildə məhdudlaşdırdığına görə Konstitusiyanın 25-ci maddəsinin I və III hissələrinə, 71-ci maddəsinin II hissəsinə və 149-cu maddəsinin I hissəsinə uyğun olmadığından tətbiqi dayandırılmalıdır;

- bu Qərarın təsviri-əsaslandırıcı hissəsində əks olunmuş hüquqi mövqelərə əsasən işdən çıxan günədək işçinin istifadə etmədiyi Əmək Məcəlləsinin 115–117 və 118-1-ci maddələrində göstərilən əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiya ödənilməsinin təmin edilməsi məqsədilə həmin Məcəllənin 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələri Konstitusiyanın 25-ci maddəsinin I və III, 71-ci maddəsinin II və 149-cu maddəsinin I hissələrinin tələblərinə uyğunlaşdırılmalıdır;

- məsələ qanunvericilik qaydasında həll edilənədək Konstitusiyanın 25 və 149-cu maddələrinin tələbləri nəzərə alınmaqla mövcud qeyri-bərabərliyin qarşısının alınması məqsədilə, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işçiyə bütün iş illərinin istifadə etmədiyi Əmək Məcəlləsinin 115–117 və 118-1-ci maddələrində göstərilən əlavə məzuniyyətlərinə görə, istifadə olunmamış əsas əmək məzuniyyəti üçün müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə hesablanan kompensasiyanın verilməsi təmin edilməlidir;

- bu Qərar qüvvəyə minməsindən sonra əmək müqavilələrinə xitam verilməsi ilə bağlı yaranan münasibətlərə, habelə hazırda məhkəmələrin icraatında olan müvafiq işlərə şamil olunur.

Konstitusiyanın 130-cu maddəsinin VII, IX və X hissələrini, “Konstitusiya Məhkəməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 52, 62, 63, 65–67 və 69-cu maddələrini, Konstitusiya Məhkəməsinin Daxili Nizamnaməsinin 41-1-ci maddəsinin I hissəsini rəhbər tutaraq, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu

QƏRARA  ALDI:

1. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsindəki “bu Məcəllənin 115–117 və 118-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın verilməməsi” müddəası bərabərlik və normativ hüquqi aktların haqq-ədalətə əsaslanması prinsiplərinin tələbləri ilə uyğunsuzluq təşkil etdiyinə və ödənişli əmək məzuniyyəti hüququnu qeyri-mütənasib şəkildə məhdudlaşdırdığına görə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin I və III hissələrinə,  71-ci maddəsinin II hissəsinə və 149-cu maddəsinin I hissəsinə uyğun olmadığından tətbiqi dayandırılsın.
2. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun bu Qərarının təsviri-əsaslandırıcı hissəsində əks olunmuş hüquqi mövqelərə əsasən işdən çıxan günədək işçinin istifadə etmədiyi Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 115–117 və 118-1-ci maddələrində göstərilən əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiya ödənilməsinin təmin edilməsi məqsədilə həmin Məcəllənin 144-cü maddəsinin 2 və 3-cü hissələri Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 25-ci maddəsinin I və III, 71-ci maddəsinin II və 149-cu maddəsinin I hissələrinin tələblərinə uyğunlaşdırılsın.
3. Məsələ qanunvericilik qaydasında həll edilənədək Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25 və 149-cu maddələrinin tələbləri nəzərə alınmaqla mövcud qeyri-bərabərliyin qarşısının alınması məqsədilə, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən işçiyə bütün iş illərinin istifadə etmədiyi Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 115–117 və 118-1-ci maddələrində göstərilən əlavə məzuniyyətlərinə görə, istifadə olunmamış əsas əmək məzuniyyəti üçün müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə hesablanan kompensasiyanın verilməsi təmin edilsin.
4. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun bu Qərarı qüvvəyə minməsindən sonra əmək müqavilələrinə xitam verilməsi ilə bağlı yaranan münasibətlərə, habelə hazırda məhkəmələrin icraatında olan müvafiq işlərə şamil olunsun.
5. Qərar dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.
6. Qərar Azərbaycan Respublikasının rəsmi dövlət qəzetlərində və “Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Məlumatı”nda dərc edilsin, habelə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin rəsmi internet saytında yerləşdirilsin.
7. Qərar qətidir, heç bir orqan və ya şəxs tərəfindən ləğv edilə, dəyişdirilə və ya rəsmi təfsir edilə bilməz.

Sədr                                                                                               Fərhad Abdullayev