Pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə bağlı vacib 4 məqam hansıdır?

Satışı davam edən "Vergi uçotu: A-dan Z-yə" (VII nəşr) kitabından seçmə

Pərakəndə ticarət fəaliyyətini fərqləndirən xüsusiyyətlər aşağıdakılardır:

1) Pərakəndə ticarət fəaliyyəti zamanı mallar son istehlak məqsədilə təqdim edilir. Həmin malların alıcısı onu sahibkarlıq fəaliyyəti üçün istifadə etməməlidir.

2) Pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilərlər, bir şərtlə ki, ardıcıl 12 ayda dövriyyələri 200 000 manatı keçməsin. Əgər qeyd edilən dövriyyə keçilərsə, fiziki və hüquqi şəxslər öz statusları müqabilində, gəlir və mənfəət vergisi ödəyicisi olmaqla yanaşı, həm də məcburi olaraq ƏDV ödəyicisi olurlar.

Qeyd edək ki, 12 aylıq dövriyyə 200 000 manatdan aşağı olduğu halda da, pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər könüllü ƏDV qeydiyyatına müraciət etmək imkanına malikdirlər.

3) Aşağıdakı istisnalar nəzərə alınmaqla, pərakəndə ticarətlə məşğul olanlar mütləq nağd pul hesablaşmalarını elektron informasiya sisteminə real vaxt rejimində qoşulmuş nəzarət-kassa aparatı vasitəsilə həyata keçirməlidirlər:

- Qəzet və jurnalların satışı (belə satış dövriyyəsinin ümumi dövriyyədəki payı 50 faizdən çox olduqda);

- Kənd təsərrüfatı məhsullarının bazarlarda, yarmarkalarda və səyyar qaydada satışı;

- Səyyar, bazarlarda və digər kütləvi ticarət yerlərində piştaxtadan, avtomobildən və qoşqu vasitələrindən pərakəndə satış fəaliyyəti;

- Qiymətli kağızların, lotereya biletlərinin, idman mərc oyunu biletlərinin və elektron idman mərc oyunu biletlərinin satışı;

- Elektrik enerjisi, qaz, su, isti su təchizatı və mərkəzi qızdırma sistemi obyektlərinin fəaliyyəti.

4) Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi elektron qaimə-fakturalar müəyyən həddə olmalıdır.

1 yanvar 2020-ci il tarixdən Vergi Məcəlləsinə əlavə edilən 218.6.1-ci maddəyə əsasən, bu Məcəllənin 218.5.9-cu maddəsinin müddəalarından asılı olmayaraq pərakəndə satış qaydasında malların təqdim edilməsini həyata keçirən vergi ödəyicisi, eyni zamanda, topdansatış qaydasında malların satışını həyata keçirdikdə, rüb ərzində elektron qaimə-faktura ilə rəsmiləşdirilməli olan əməliyyatların həcmi ümumi ticarət əməliyyatlarının (satışdankənar gəlirlər istisna olmaqla) həcminin 30 faizindən çox olmadıqda sadələşdirilmiş vergi metodunu tətbiq etmək hüququ saxlanılır.

Dəyişikliyi misalla izah edək.

Mİsal. Pərakəndə satışla məşğul olan fiziki və ya hüquqi şəxs vergi ödəyicisinin 2020-ci ilin 1-ci rübü ərzində göstərdiyi sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı  təqdim etdiyi malların ümumi məbləği 42 000 manatdır. Vergi ödəyicisi rüb ərzində cəmi 7 800 manatlıq malı digər vergi ödəyicilərinə elektron qaimə-fakura ilə təqdim edib. Elektron qaimə-faktura ilə təqdim edilən malların xüsusi çəkisi 18,57 faiz ((7800 manat / 42 000) manat x 100 faiz) olduğu üçün vergi ödəyicisi gəlir (mənfəət) vergisi ödəyicisinə çevrilmir, sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi 2 faiz dərəcəsi ilə vergi ödəyir.